Medycyna i zdrowie, nr 2/2008

Dobroczynne kwasy tłuszczowe omega 3, 6, 9.

Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT) to kwasy, które nie są syntezowane w organiźmie człowieka i muszą być dostarczane wraz z pożywieniem. Zalicza się do nich kwasy omega-3, omega-6, a także omega-9. Kwasy omega-3 i omega-6 należą do grupy wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Wśród kwasów omega-3 wyróżnia się: - kwas eikozapentaenowy- EPA. Jego źródłem są ryby morskie(szprotki, tuńczyk, makrela, łosoś, sardynki, dorsz, śledź), a także kawior i owoce morza.

- kwas dokozaheksaenowy - DHA. Źródło podobnie jak EPA.

- kwas alfa-linolenowy- ALA. Jego źródłem jest siemię lniane i olej z siemienia lnianego, orzechy włoskie, olej rzepakowy i sojowy, a także zielone warzywa liściaste.

Ciekawym jest fakt, że nasz organizm potrafi sam przetworzyć kwas pochodzenia roślinnego-ALA na kwasy EPA i DHA, których głównym źródłem są ryby. Ryby są również podstawowym źródłem kwasów omega-6. Największe ilości tego kwasu znajdujemy w łososiu, śledziach, makreli, pstrągu, a także orzechach włoskich, soji, ziarnach słonecznika oraz olejach wytwarzanych z tych produktów. Większość z nas dostarcza kwasów omega-6 w wystarczających ilościach w olejach roślinnych. Musimy jednak uważać na postać w jakiej je spożywamy. Kwasy wielonienasycone występują bowiem w postaci „cis” lub „trans”. Większość z nich to pożądana forma „cis”, jednak w produktach takich jak mięso i mleko (krowie, owcze) przeważa forma „trans”, która podobnie jak tłuszcze nasycone podnosi poziom „złego cholesterolu” we krwi.

Wiele badań wskazuje na zaniedbania związane z dostarczaniem odpowiednich tłuszczów w regularnej diecie i w zalecanych proporcjach. Jest to zjawisko bardzo niekorzystne, gdyż

kwasy omega-3 i omega-6 spełniają wiele ważnych funkcji w naszym ustroju, decydując o prawidłowym przebiegu różnorodnych procesów życiowych:

1. Wspomagają pracę serca i działanie układu krążenia.

Kwasy omega-3 i omega-6 wpływają korzystnie na wzrost poziomu „dobrego cholesterolu”(HDL), obniżając równocześnie poziom „złego cholesterolu”(LDH), a także poziom trójglicerydów we krwi. Te właściwości pomagają chronić nasze żyły i tętnice przed miażdżycą oraz zmniejszyć ryzyko wystąpienia różnych chorób układu krążenia( nadciśnienie tętnicze, choroba wieńcowa). Spożywając kwasy omega, szczególnie omega-3, chronimy serce przed zawałem i zapewniamy mu prawidłowe funkcjonowanie.

2. Stanowią niezbędnik dla prawidłowej pracy mózgu oraz centralnego układu nerwowego. Szczególne znaczenie przypisuje się tu kwasowi dokozaheksaenowemu (w skrócie DHA), na bazie którego w 60% zbudowana jest nasza kora mózgowa. Uważa się, że substancja ta jest niezbędna do właściwego funkcjonowania ośrodka wzroku i koordynacji. Podnosi ona również zdolność do uczenia się.

3. Są prekursorami niektórych hormonów odpowiedzialnych za ważne procesy zachodzące w naszym organiźmie ( krzepnięcie krwi, zwężanie oskrzeli, różnicowanie komórek, reakcje naczynioruchowe, reakcje układu odpornościowego). Ponadto ze względu na ich udział w budowie serotoniny (hormon szczęścia) wykazują antydepresyjne działanie. Ich niski poziom, poza wymienionymi stanami depresyjnymi, może wywoływać również zaburzenia emocjonalne.

4. Wpływają dobroczynnie na skórę, włosy i paznokcie.

Już po trzech tygodniach regularnego spożywania kwasów omega-3 i omega-6 możemy dostrzec korzystne zmiany w obrębie skóry, która staje się bardziej elastyczna, nie wysusza się, a jej kolor ulega wyrównaniu. Po okresie trzech miesięcy włosy i paznokcie zostają wzmocnione, są wyraźnie zdrowsze i bardziej odżywione.

 

5. Pomagają łagodzić stany zapalne stawów i kręgosłupa. Kwasy omega-3 w przeciwieństwie do pozostałych, szczególnie zwierzęcych, nasyconych tłuszczy, wykazują działanie przeciwzapalne, łagodząc objawy reumatoidalnego zapalenia stawów.

6. Wspomagają odchudzanie. Kwasy omega-3 i omega-6 nie odkładają się w komórkach tłuszczowych. Poza tym wspomagając pracę mózgu ułatwiają jego odpowiednie reagowanie na hormon wytwarzany przez tkankę tłuszczową - leptynę. Hormon ten wpływa na zmniejszanie apetytu i reguluje poziom stężenia glukozy we krwi. Poziom leptyny w organiźmie człowieka jest propocjonalny do ilości jego tkanki tłuszczowej. U ludzi z nadwagą i otyłych jest go więc za dużo. To z kolei powoduje brak reakcji mózgu na korzystne działanie leptyny powodując zaburzenia łaknienia. Wzbogacenie diety w kwasy omega-3 i omega-6 reguluje ten proces, ułatwiając nam spalanie tkanki tłuszczowej.

 

7. Podnoszą odporność organizmu na różnego typu bakterie i wirusy. Podczas choroby wzmacniają mechanizmy obronne ustroju. Natomiast po przebytej chorobie wspomagają procesy regeneracyjne. Ponadto przeciwdziałają zmianom nowotworowym, astmom i różnego typu alergiom.

 

Jednonienasycone kwasy tłuszczowe (omega-9) podobnie jak kwasy omega-3 i omega-6 zmniejszają stężenie „złego cholesterolu” LDL, podwyższając jednocześnie poziom „dobrego” HDL. Chronią więc serce przed chorobą niedokrwienną i zawałem. Występują one przede wszystkim w oliwie z oliwek i oleju rzepakowym, a także w produktach wytworzonych z tych olejów (miękkie margaryny). Ponadto znajdziemy je w orzechach (migdały, pistacje, laskowe) i w awokado.

Ważne jest by pamiętać, że NNKT ulegają zniszczeniu podczas podgrzewania. Kwasy tłuszczowe omega-3 i omega-6 spełniają więc swe funkcje jedynie wtedy, gdy nie są poddawane procesom smażenia. Jedynie jednonienascyone kwasy tłuszczowe(omega-9) mogą być poddawane działaniu wysokich temperatur, nie tracąc przy tym swych właściwości (olej rzepakowy, oliwa z oliwek). Pozostałe tłuszcze utleniają się podczas smażenia, powodując powstawanie nadtlenków i wodorotlenków lipidowych. Spożywanie produktów smażonych na innych niż jednonienasyconych kwasach tłuszczowych przyspiesza zmiany miażdżycowe i nowotworowe w naszym organiźmie oraz zmiany degeneracyjne i procesy starzenia się komórek.

Nie jest łatwym zadaniem dostarczenie w posiłkach kwasów omega-3, 6 i 9 w odpowiednich ilościach i proporcjach nie zaburzających ich wzajemnych funkcji. Właśnie dlatego powstają suplementy diety zawierające starannie dobrane rodzaje poszczególnych kwasów tłuszczowych z odpowiednim składem procentowym. Takim produktem jest Omega 3, 6, 9, który łączy w sobie kwasy omega pochodzące z najlepszych źródeł. Dodatkowo wzbogacono go o witaminę E, która dodatkowo chroni przed utlenianiem obecnych w organizmie wielonienasyconych kwasów tłuszczowych oraz cząsteczek LDL.